ฉบับสมบูรณ์
ข้อมูลเชิงเทคนิคท่อเหล็กร้อยสายไฟ EMT / IMC / RSC
Technical specifications for EMT / IMC / RSC steel conduit
ตามมาตรฐาน มอก. 770-2565, UL 797 / UL 1242 / UL 6, ANSI C80.3 / C80.6 / C80.1
ท่อเหล็กร้อยสายไฟคืออะไร?
ท่อเหล็กร้อยสายไฟ (Steel Conduit for Electrical Wiring) คือท่อเหล็กกล้าเคลือบสังกะสี (Hot-Dip Galvanized Steel Pipe) ที่ใช้สำหรับป้องกันและเดินสายไฟฟ้าภายในและภายนอกอาคาร มาตรฐานไทยกำหนดไว้ใน มอก. 770-2565 ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลักตามความหนาของผนังท่อ ได้แก่ EMT, IMC และ RSC
การใช้งานหลัก
| งาน | รายละเอียด | ประเภทท่อที่เหมาะ |
|---|---|---|
| อาคารสำนักงาน / พักอาศัย | เดินสายไฟฟ้าภายในอาคาร, ลอยเกาะผนัง, เพดาน | EMT, IMC |
| โรงงานอุตสาหกรรม | งานที่ต้องการความทนทานสูง, กันกระแทก | IMC, RSC |
| งานกลางแจ้ง | เดินสายในบริเวณที่โดนฝน, ความชื้น, แสงแดด | IMC, RSC |
| ฝั่งดินใต้ถนน | งานใต้พื้นผิวถนน, ลานจอดรถ | RSC |
| พื้นที่อันตราย (Hazardous Location) | บริเวณที่มีความเสี่ยงระเบิด, ก๊าซไวไฟ | RSC |
| อาคารสูง / ตึกระฟ้า | Main Feeder, Distribution ในอาคารขนาดใหญ่ | IMC, RSC |
| โครงสร้างพื้นฐาน | ระบบรถไฟฟ้า, ท่าอากาศยาน, โรงพยาบาล | IMC, RSC |
ข้อมูลสรุปเปรียบเทียบ (Quick Reference)
| รายการ | EMT (ท่อบาง) | IMC (ท่อหนาปานกลาง) | RSC (ท่อหนา) |
|---|---|---|---|
| ชื่อเต็ม | Electrical Metallic Tubing | Intermediate Metal Conduit | Rigid Steel Conduit |
| มาตรฐาน UL | UL 797 | UL 1242 | UL 6 |
| มาตรฐาน ANSI | ANSI C80.3 | ANSI C80.6 | ANSI C80.1 |
| มาตรฐาน มอก. | มอก. 770-2565 | มอก. 770-2565 | มอก. 770-2565 |
| ขนาดที่มีจำหน่าย | 1/2" – 2" | 1/2" – 4" | 1/2" – 6" |
| ปลายท่อ | เรียบ (ไม่มีเกลียว) | มีเกลียว | มีเกลียว |
| ความหนาผนัง (ที่ขนาด 1/2") | 1.07 มม. | 1.79 มม. | 2.64 มม. |
| น้ำหนักต่อเมตร (ที่ขนาด 1/2") | 0.424 กก./ม. | ~0.833 กก./ม. | ~1.18 กก./ม. |
| ความยาวมาตรฐาน | 10 ฟุต (~3.05 ม.) | 10 ฟุต (~3.03 ม.) | 10 ฟุต (~3.03 ม.) |
| ใช้งานในอาคาร | ✅ | ✅ | ✅ |
| ใช้งานนอกอาคาร | ✅ (ในท่อ/ร่อง) | ✅ | ✅ |
| ฝั่งดินโดยตรง (Direct Burial) | ❌ | ✅ (บางกรณี) | ✅ |
| พื้นที่อันตราย (Hazardous) | ❌ | ✅ (Class I Div 2) | ✅ (Class I, II, III) |
| ดัดโค้งในสนาม (Field Bend) | ✅ ง่าย | ✅ | ✅ (ต้องการแรงมากกว่า) |
| น้ำหนัก / ราคา | เบาที่สุด / ต่ำที่สุด | ปานกลาง | หนักที่สุด / สูงที่สุด |
ข้อสำคัญ:
ท่อทั้ง 3 ประเภทผ่านมาตรฐาน มอก. 770-2565 ซึ่งเป็นมาตรฐานบังคับในประเทศไทย — การเลือกประเภทขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมการติดตั้งและข้อกำหนดของโครงการ
ประเภทและโครงสร้างท่อ
EMT — ท่อเหล็กร้อยสายไฟ ผนังท่อบาง ปลายเรียบ
EMT (Electrical Metallic Tubing) คือท่อเหล็กร้อยสายไฟที่มีผนังบางที่สุด ปลายทั้ง 2 ข้างเรียบไม่มีเกลียว ต่อด้วยข้อต่อแบบ Set Screw หรือ Compression ผลิตตาม ANSI C80.3 และ UL 797 รวมถึง มอก. 770-2565
ลักษณะและการใช้งาน:
• เหมาะสำหรับงานภายในอาคาร: เดินลอยเกาะผนัง, เพดาน, ซ่อนในผนัง
• น้ำหนักเบา ดัดโค้งได้ง่ายด้วย EMT Bender
• ใช้งานภายนอกอาคารได้เมื่อเดินในร่อง (Conduit Body) ที่มีการป้องกัน
• ไม่แนะนำ สำหรับงานฝั่งดินโดยตรง หรือบริเวณที่มีการกระแทกทางกลสูง
ลักษณะและการใช้งาน:
• เหมาะสำหรับงานภายในอาคาร: เดินลอยเกาะผนัง, เพดาน, ซ่อนในผนัง
• น้ำหนักเบา ดัดโค้งได้ง่ายด้วย EMT Bender
• ใช้งานภายนอกอาคารได้เมื่อเดินในร่อง (Conduit Body) ที่มีการป้องกัน
• ไม่แนะนำ สำหรับงานฝั่งดินโดยตรง หรือบริเวณที่มีการกระแทกทางกลสูง
IMC — ท่อเหล็กร้อยสายไฟ ผนังท่อหนาปานกลาง ต่อด้วยเกลียว
IMC (Intermediate Metal Conduit) มีผนังหนาปานกลาง ปลายทั้ง 2 ข้างมีเกลียว ต่อด้วย Threaded Coupling ผลิตตาม ANSI C80.6 และ UL 1242 รวมถึง มอก. 770-2565
ลักษณะและการใช้งาน:
• ใช้งานได้ทั้งภายในและภายนอกอาคาร
• ทนแรงกระแทกได้ดีกว่า EMT แต่น้อยกว่า RSC
• ใช้งานร่วมกับ Fitting ของ RSC ได้เนื่องจากเส้นผ่าศูนย์กลางนอกใกล้เคียงกัน
• เหมาะสำหรับงานที่ไม่ต้องการความทนทานระดับ RSC แต่ต้องการมากกว่า EMT
ลักษณะและการใช้งาน:
• ใช้งานได้ทั้งภายในและภายนอกอาคาร
• ทนแรงกระแทกได้ดีกว่า EMT แต่น้อยกว่า RSC
• ใช้งานร่วมกับ Fitting ของ RSC ได้เนื่องจากเส้นผ่าศูนย์กลางนอกใกล้เคียงกัน
• เหมาะสำหรับงานที่ไม่ต้องการความทนทานระดับ RSC แต่ต้องการมากกว่า EMT
RSC — ท่อเหล็กร้อยสายไฟ ผนังท่อหนา ต่อด้วยเกลียว
RSC (Rigid Steel Conduit) มีผนังหนาที่สุด ปลายทั้ง 2 ข้างมีเกลียว ต่อด้วย Threaded Coupling ผลิตตาม ANSI C80.1 และ UL 6 รวมถึง มอก. 770-2565
ลักษณะและการใช้งาน:
• ทนแรงกระแทกและแรงทางกลสูงสุด
• ใช้งานฝั่งดิน (Direct Burial) และใต้ถนนได้
• เหมาะสำหรับงานในพื้นที่อันตราย (Hazardous Locations)
• มีขนาดให้เลือกใหญ่ที่สุด (ถึง 6 นิ้ว)
ลักษณะและการใช้งาน:
• ทนแรงกระแทกและแรงทางกลสูงสุด
• ใช้งานฝั่งดิน (Direct Burial) และใต้ถนนได้
• เหมาะสำหรับงานในพื้นที่อันตราย (Hazardous Locations)
• มีขนาดให้เลือกใหญ่ที่สุด (ถึง 6 นิ้ว)
ชั้นวัสดุและกระบวนการผลิต
| ชั้น (จากนอกสุดเข้าใน) | วัสดุ | หน้าที่ |
|---|---|---|
| Protective Coating | สารป้องกันพิเศษ | ชั้นนอกสุด ป้องกันการกัดกร่อนจากสภาพแวดล้อม |
| Zinc Coating (ภายนอก) | สังกะสี — Hot-Dip Galvanized | ป้องกันสนิม ทนทานต่อความชื้นและสารเคมี |
| Mild Steel | เหล็กกล้าคุณภาพสูง | โครงสร้างหลัก ให้ความแข็งแรงทางกล |
| Zinc Coating (ภายใน) | สังกะสี — Hot-Dip Galvanized | ป้องกันสนิมด้านใน |
| Enamel / Epoxy Resin | อีนาเมล หรือ อีพอกซีเรซิน | ผิวเรียบด้านใน ช่วยให้ร้อยสายได้สะดวก ป้องกันการกัดกร่อน |
กระบวนการผลิต Hot-Dip Galvanized: Coils → Uncoiling & Leveling → Shearing & Joining → Forming → Welding → Flash Trimming → Seam Annealing → Water/Air Cooling → Sizing → Flattening Test → Cutting → Straightening → Chamfering & Facing → Threading/End Finishing → Marking & Packing
กระบวนการ Hot-Dip Galvanized ให้ชั้นสังกะสีที่เกาะติดแน่นกว่า Electro-Galvanized ผ่านการทดสอบ Salt Spray ≥ 480 ชั่วโมงโดยไม่เกิดสนิมแดง
กระบวนการ Hot-Dip Galvanized ให้ชั้นสังกะสีที่เกาะติดแน่นกว่า Electro-Galvanized ผ่านการทดสอบ Salt Spray ≥ 480 ชั่วโมงโดยไม่เกิดสนิมแดง
ตารางสเปกฉบับสมบูรณ์
EMT — ตารางขนาดมาตรฐาน
มาตรฐาน: ANSI C80.3, UL 797, มอก. 770-2565
| ขนาด Trade (นิ้ว) | เมตริก (มม.) | OD ภายนอก (มม.) | ID ภายใน (มม.) | ความหนา (มม.) | ความยาว (มม.) | น้ำหนักขั้นต่ำ (ปอนด์/ฟุต) | น้ำหนักขั้นต่ำ (กก./ม.) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1/2" | 15 | 17.9 | 15.8 | 1.07 | 3050 | 0.285 | 0.424 |
| 3/4" | 20 | 23.4 | 20.9 | 1.24 | 3050 | 0.435 | 0.647 |
| 1" | 25 | 29.5 | 26.6 | 1.45 | 3050 | 0.640 | 0.952 |
| 1-1/4" | 32 | 38.4 | 35.0 | 1.65 | 3050 | 0.950 | 1.414 |
| 1-1/2" | 40 | 44.2 | 40.9 | 1.65 | 3050 | 1.100 | 1.637 |
| 2" | 50 | 55.8 | 52.5 | 1.65 | 3050 | 1.400 | 2.083 |
ค่า Tolerance EMT (ANSI C80.3):
• เส้นผ่าศูนย์กลางภายนอก: ±0.13 มม.
• ความหนาผนัง: ±10%
• ความยาว: ±6.4 มม.
• เส้นผ่าศูนย์กลางภายนอก: ±0.13 มม.
• ความหนาผนัง: ±10%
• ความยาว: ±6.4 มม.
IMC — ตารางขนาดมาตรฐาน
มาตรฐาน: ANSI C80.6, UL 1242, มอก. 770-2565
| ขนาด Trade (นิ้ว) | เมตริก (มม.) | OD ภายนอก (มม.) | ความหนา (มม.) | ความยาว (มม.) | น้ำหนักขั้นต่ำ 10 ท่อน + ข้อต่อ (กก.) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1/2" | 15 | 20.7 | 1.79 | 3030 | 25.4 |
| 3/4" | 20 | 26.1 | 1.90 | 3030 | 34.6 |
| 1" | 25 | 32.8 | 2.16 | 3025 | 49.9 |
| 1-1/4" | 32 | 41.6 | 2.16 | 3025 | 64.3 |
| 1-1/2" | 40 | 47.8 | 2.29 | 3025 | 79.1 |
| 2" | 50 | 59.9 | 2.41 | 3025 | 105.2 |
| 2-1/2" | 65 | 72.6 | 3.56 | 3010 | 186.2 |
| 3" | 80 | 88.3 | 3.56 | 3010 | 229.0 |
| 3-1/2" | 90 | 100.9 | 3.56 | 3005 | 263.0 |
| 4" | 100 | 113.4 | 3.56 | 3005 | 296.1 |
ค่า Tolerance IMC (ANSI C80.6):
• OD ขนาด 1/2″ – 1″: ±0.2 มม. | ขนาด 1-1/4″ – 2″: ±0.3 มม. | ขนาด 2-1/2″ – 4″: ±0.4 มม.
• ความหนาผนัง ขนาด 1/2″ – 1″: +0.40 มม. | ขนาด 1-1/4″ – 4″: +0.50 มม.
• ความยาว: ±6.4 มม.
• OD ขนาด 1/2″ – 1″: ±0.2 มม. | ขนาด 1-1/4″ – 2″: ±0.3 มม. | ขนาด 2-1/2″ – 4″: ±0.4 มม.
• ความหนาผนัง ขนาด 1/2″ – 1″: +0.40 มม. | ขนาด 1-1/4″ – 4″: +0.50 มม.
• ความยาว: ±6.4 มม.
RSC — ตารางขนาดมาตรฐาน
มาตรฐาน: ANSI C80.1, UL 6, มอก. 770-2565
| ขนาด Trade (นิ้ว) | เมตริก (มม.) | ID ภายใน (มม.) | OD ภายนอก (มม.) | ความหนา (มม.) | ความยาว (ม.) | น้ำหนักขั้นต่ำ 10 ท่อน + ข้อต่อ (กก.) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1/2" | 15 | 16.1 | 21.3 | 2.64 | 3.03 | 35.83 |
| 3/4" | 20 | 21.2 | 26.7 | 2.72 | 3.03 | 47.63 |
| 1" | 25 | 27.0 | 33.4 | 3.20 | 3.02 | 69.40 |
| 1-1/4" | 32 | 35.4 | 42.2 | 3.38 | 3.02 | 91.17 |
| 1-1/2" | 40 | 41.2 | 48.3 | 3.51 | 3.02 | 112.95 |
| 2" | 50 | 52.9 | 60.3 | 3.71 | 3.02 | 150.60 |
| 2-1/2" | 65 | 63.2 | 73.0 | 4.90 | 3.01 | 239.05 |
| 3" | 80 | 78.5 | 88.9 | 5.21 | 3.01 | 309.63 |
| 3-1/2" | 90 | 90.7 | 101.6 | 5.46 | 3.00 | 376.94 |
| 4" | 100 | 102.9 | 114.3 | 5.72 | 3.00 | 441.04 |
| 5" | 125 | 128.9 | 141.3 | 6.22 | 3.00 | 595.85 |
| 6" | 150 | 154.8 | 168.3 | 6.76 | 3.00 | 791.67 |
ค่า Tolerance RSC (ANSI C80.1):
• OD ขนาด 1/2″ – 2″: ±0.4 มม. | ขนาด 2-1/2″ – 4″: ±0.6 มม. | ขนาด 5″ – 6″: ±1.5 มม.
• ความหนาผนัง: -12.5%
• ความยาว: ±6.4 มม.
• OD ขนาด 1/2″ – 2″: ±0.4 มม. | ขนาด 2-1/2″ – 4″: ±0.6 มม. | ขนาด 5″ – 6″: ±1.5 มม.
• ความหนาผนัง: -12.5%
• ความยาว: ±6.4 มม.
ตารางเปรียบเทียบ OD ทุกขนาด (สรุป)
| ขนาด (นิ้ว) | เมตริก (มม.) | EMT OD (มม.) | IMC OD (มม.) | RSC OD (มม.) |
|---|---|---|---|---|
| 1/2" | 15 | 17.9 | 20.7 | 21.3 |
| 3/4" | 20 | 23.4 | 26.1 | 26.7 |
| 1" | 25 | 29.5 | 32.8 | 33.4 |
| 1-1/4" | 32 | 38.4 | 41.6 | 42.2 |
| 1-1/2" | 40 | 44.2 | 47.8 | 48.3 |
| 2" | 50 | 55.8 | 59.9 | 60.3 |
| 2-1/2" | 65 | — | 72.6 | 73.0 |
| 3" | 80 | — | 88.3 | 88.9 |
| 3-1/2" | 90 | — | 100.9 | 101.6 |
| 4" | 100 | — | 113.4 | 114.3 |
| 5" | 125 | — | — | 141.3 |
| 6" | 150 | — | — | 168.3 |
หมายเหตุ:
IMC และ RSC มี OD ใกล้เคียงกันมากในหลายขนาด จึงสามารถใช้ Fitting บางชนิดร่วมกันได้ ควรตรวจสอบกับผู้ผลิต Fitting เสมอ
มิติเกลียว (Thread Dimensions)
เกลียวของ IMC และ RSC เป็นเกลียวมาตรฐาน NPT (National Pipe Thread Taper) ตาม ANSI/ASME B1.20.1
คำอธิบายสัญลักษณ์:
• L2 = ความยาวเกลียวที่ใช้งาน (Effective Length of Thread)
• L4 = ความยาวเกลียวรวมทั้งหมด (Total Length of Thread)
• E₀ = เส้นผ่าศูนย์กลางกลางเกลียวที่ปลายท่อ (Pitch Diameter at End of Conduit)
คำอธิบายสัญลักษณ์:
• L2 = ความยาวเกลียวที่ใช้งาน (Effective Length of Thread)
• L4 = ความยาวเกลียวรวมทั้งหมด (Total Length of Thread)
• E₀ = เส้นผ่าศูนย์กลางกลางเกลียวที่ปลายท่อ (Pitch Diameter at End of Conduit)
| ขนาด Trade (นิ้ว) | เมตริก (มม.) | จำนวนเกลียวต่อ 25.4 มม. | Pitch Dia. ที่ปลาย E₀ (มม.) | ความยาวเกลียวใช้งาน L2 (มม.) | ความยาวเกลียวรวม L4 (มม.) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1/2" | 15 | 14 | 19.3 | 13.5 | 19.8 |
| 3/4" | 20 | 14 | 24.6 | 14.0 | 20.1 |
| 1" | 25 | 11-1/2 | 30.8 | 17.3 | 24.9 |
| 1-1/4" | 32 | 11-1/2 | 39.5 | 18.0 | 25.7 |
| 1-1/2" | 40 | 11-1/2 | 45.6 | 18.3 | 26.2 |
| 2" | 50 | 11-1/2 | 57.6 | 19.3 | 26.9 |
| 2-1/2" | 65 | 8 | 69.1 | 29.0 | 39.9 |
| 3" | 80 | 8 | 84.9 | 30.5 | 41.4 |
| 3-1/2" | 90 | 8 | 97.5 | 31.8 | 42.7 |
| 4" | 100 | 8 | 110.1 | 33.0 | 43.9 |
| 5" | 125 | 8 | 136.9 | 35.8 | 46.7 |
| 6" | 150 | 8 | 163.7 | 38.4 | 49.5 |
ค่า Tolerance เกลียว:
• เส้นผ่าศูนย์กลางกลางเกลียว: ±1 รอบ ของเกจตรวจสอบ
• ความยาวเกลียว L4: ±1 เกลียว
• เส้นผ่าศูนย์กลางกลางเกลียว: ±1 รอบ ของเกจตรวจสอบ
• ความยาวเกลียว L4: ±1 เกลียว
มิติข้อต่อโค้ง 90° และข้อต่อตรง
ข้อต่อโค้ง 90° สำเร็จรูป (Prefabricated 90-Degree Elbow)
สำหรับงานที่ต้องการความแม่นยำ ใช้ข้อต่อโค้ง 90° สำเร็จรูป แทนการดัดในสนาม
| ขนาด Trade (นิ้ว) | เมตริก (มม.) | รัศมีขั้นต่ำถึงศูนย์กลาง (มม.) | ความยาว Straight ส่วนปลาย Ls สูงสุด (มม.) |
|---|---|---|---|
| 1/2" | 15 | 102 | 38 |
| 3/4" | 20 | 114 | 38 |
| 1" | 25 | 146 | 48 |
| 1-1/4" | 32 | 184 | 51 |
| 1-1/2" | 40 | 210 | 51 |
| 2" | 50 | 241 | 51 |
| 2-1/2" | 65 | 267 | 76 |
| 3" | 80 | 330 | 79 |
| 3-1/2" | 90 | 381 | 83 |
| 4" | 100 | 406 | 86 |
ข้อสังเกต:
ค่ารัศมีนี้เป็นค่าขั้นต่ำสำหรับข้อต่อโค้งสำเร็จรูป สำหรับการดัดในสนาม (Field Bend) ให้ใช้รัศมีมากกว่าเสมอ ห้ามดัดจนทำให้ OD เปลี่ยนแปลงเกินมาตรฐาน
ข้อต่อตรง (Coupling) — มิติมาตรฐาน
ข้อมูลด้านล่างเป็นมิติของ Coupling มาตรฐาน ที่ใช้กับ RSC/IMC
| ขนาด Trade (นิ้ว) | เมตริก (มม.) | OD ข้อต่อ (มม.) | ความยาวข้อต่อ (มม.) | น้ำหนักขั้นต่ำ (กก.) |
|---|---|---|---|---|
| 1/2" | 15 | 25.7 | 41.3 | 0.052 |
| 3/4" | 20 | 31.8 | 41.7 | 0.077 |
| 1" | 25 | 38.7 | 50.0 | 0.136 |
| 1-1/4" | 32 | 47.5 | 51.6 | 0.168 |
| 1-1/2" | 40 | 54.7 | 52.4 | 0.234 |
| 2" | 50 | 67.3 | 54.0 | 0.304 |
| 2-1/2" | 65 | 82.6 | 81.0 | 0.760 |
| 3" | 80 | 98.3 | 84.1 | 0.946 |
| 3-1/2" | 90 | 111.1 | 86.5 | 1.157 |
| 4" | 100 | 123.8 | 89.3 | 1.288 |
| 5" | 125 | 152.4 | 100.0 | 2.024 |
| 6" | 150 | 182.9 | 108.0 | 3.303 |
การเลือกใช้ท่อตามงาน
เปรียบเทียบ EMT / IMC / RSC ตามลักษณะงาน
| เกณฑ์เลือก | EMT | IMC | RSC |
|---|---|---|---|
| งานเดินลอยในอาคาร | ✅ แนะนำ | ✅ | ✅ |
| งานซ่อนในผนัง/พื้น | ✅ | ✅ | ✅ |
| งานนอกอาคาร (โดนฝน/แดด) | ⚠️ ต้องมีฝาครอบ | ✅ | ✅ |
| งานในท่อฝั่งดิน (ใต้ผิวดิน) | ❌ | ✅ | ✅ |
| งานฝั่งดินโดยตรง (ไม่มีท่อห่อ) | ❌ | ⚠️ ตรวจสอบสเปก | ✅ |
| ใต้ถนน / คอนกรีต | ❌ | ✅ | ✅ |
| พื้นที่อันตราย Class I Div 1 | ❌ | ❌ | ✅ |
| พื้นที่อันตราย Class I Div 2 | ❌ | ✅ | ✅ |
| งานที่มีการกระแทกสูง | ❌ | ⚠️ ปานกลาง | ✅ |
| โรงงานเคมี / กันกรด | ❌ | ❌ | ✅ (เคลือบพิเศษ) |
| ดัดโค้งในสนาม | ✅ ง่ายที่สุด | ✅ | ✅ ยากกว่า |
| ต้นทุน | ต่ำที่สุด | ปานกลาง | สูงสุด |
เลือกตามประเภทอาคารและโครงการ
| ประเภทโครงการ | ท่อแนะนำ | เหตุผล |
|---|---|---|
| สำนักงาน / คอนโด (ระบบไฟทั่วไป) | EMT | น้ำหนักเบา ติดตั้งง่าย ประหยัดต้นทุน |
| โรงพยาบาล (ชั้นผู้ป่วย) | IMC | ทนทาน ใช้ร่วมกับระบบที่เข้มงวด |
| โรงงานอุตสาหกรรมทั่วไป | IMC หรือ RSC | ทนแรงกระแทก สภาพแวดล้อมรุนแรง |
| โรงงานเคมี / ปิโตรเคมี | RSC | ทนสภาพแวดล้อมรุนแรงสูงสุด |
| ลานจอดรถ / Car Parking | IMC | ทนความชื้น น้ำมัน ไม่ต้องฝั่งดิน |
| อุโมงค์ / ใต้ถนน | RSC | ฝั่งดินได้ ทนแรงอัดสูง |
| ระบบรถไฟฟ้า / MRT / BTS | RSC | ความปลอดภัยสูงสุด มาตรฐานระบบขนส่ง |
| ท่าเรือ / ชายฝั่งทะเล | RSC (เคลือบพิเศษ) | ทนสภาพน้ำเกลือ |
| แนวป้อน Main Feeder | IMC หรือ RSC | รองรับสายขนาดใหญ่ ต้องการความทนทาน |
ตัวอย่างการเลือกตามโปรเจกต์
โปรเจกต์ 1: อาคารสำนักงาน 20 ชั้น — ระบบ LV Distribution
• ชั้น 1–2 (พื้นที่เครื่องจักร, Main Switchroom): RSC สำหรับ Main Feeder
• ชั้น 3–20 (สำนักงาน): EMT สำหรับสาย Branch Circuit ทั่วไป
• ช่อง Riser ระหว่างชั้น: IMC สำหรับ Distribution Circuit
โปรเจกต์ 2: โรงงานผลิตอาหาร
• พื้นที่ Production ที่มีน้ำและความชื้น: RSC ป้องกันสนิมและกันกระแทก
• พื้นที่ Office / ห้องน้ำ: IMC ทนทานเพียงพอ
• งานฝั่งดินภายในโรงงาน: RSC Direct Burial
โปรเจกต์ 3: คอนโดมิเนียมระดับกลาง
• ระบบไฟทุกจุด: EMT ประหยัดต้นทุน ติดตั้งง่าย น้ำหนักเบา
• งานนอกอาคาร (Main Building Entry): IMC ทนสภาพอากาศ
• ชั้น 1–2 (พื้นที่เครื่องจักร, Main Switchroom): RSC สำหรับ Main Feeder
• ชั้น 3–20 (สำนักงาน): EMT สำหรับสาย Branch Circuit ทั่วไป
• ช่อง Riser ระหว่างชั้น: IMC สำหรับ Distribution Circuit
โปรเจกต์ 2: โรงงานผลิตอาหาร
• พื้นที่ Production ที่มีน้ำและความชื้น: RSC ป้องกันสนิมและกันกระแทก
• พื้นที่ Office / ห้องน้ำ: IMC ทนทานเพียงพอ
• งานฝั่งดินภายในโรงงาน: RSC Direct Burial
โปรเจกต์ 3: คอนโดมิเนียมระดับกลาง
• ระบบไฟทุกจุด: EMT ประหยัดต้นทุน ติดตั้งง่าย น้ำหนักเบา
• งานนอกอาคาร (Main Building Entry): IMC ทนสภาพอากาศ
กฎการติดตั้งตามมาตรฐาน
มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
| มาตรฐาน | เนื้อหา | ใช้กับ |
|---|---|---|
| มอก. 770-2565 | มาตรฐานผลิตภัณฑ์ท่อเหล็กกล้าเคลือบสังกะสีสำหรับร้อยสายไฟฟ้าในประเทศไทย | ทุกประเภท |
| วสท. 2001-56 | มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทย — กำหนดวิธีเดินสายและท่อร้อยสาย | ทุกประเภท |
| NFPA 70 (NEC) Article 358 | Electrical Metallic Tubing: Type EMT | EMT |
| NFPA 70 (NEC) Article 342 | Intermediate Metal Conduit: Type IMC | IMC |
| NFPA 70 (NEC) Article 344 | Rigid Metal Conduit: Type RMC (RSC) | RSC |
| ANSI C80.3 | มาตรฐานมิติ EMT | EMT |
| ANSI C80.6 | มาตรฐานมิติ IMC | IMC |
| ANSI C80.1 | มาตรฐานมิติ RSC | RSC |
| UL 797 | มาตรฐานความปลอดภัย EMT | EMT |
| UL 1242 | มาตรฐานความปลอดภัย IMC | IMC |
| UL 6 | มาตรฐานความปลอดภัย RSC | RSC |
| กฎกระทรวงฉบับที่ 39 (พ.ศ. 2537) | การป้องกันอันตรายจากระบบไฟฟ้าในโรงงาน | ทุกประเภท |
ข้อกำหนดการยึดติดและระยะรองรับ
| ข้อกำหนด | EMT | IMC | RSC |
|---|---|---|---|
| ระยะห่างสูงสุดระหว่างจุดยึด | 3 เมตร (10 ฟุต) | 3 เมตร | 3 เมตร |
| ระยะห่างจากกล่อง/ข้อต่อ | ≤ 900 มม. (3 ฟุต) | ≤ 900 มม. | ≤ 900 มม. |
| ข้อต่อในโครงสร้างคอนกรีต | ❌ ไม่แนะนำ | ✅ | ✅ |
| Bonding / Grounding | ✅ ต้องต่อสาย Ground | ✅ | ✅ |
ข้อกำหนดการดัดท่อ (Bending)
| ข้อกำหนด | รายละเอียด |
|---|---|
| จำนวนโค้งสูงสุดต่อ Section | 4 โค้ง × 90° หรือรวมกัน 360° ระหว่างจุด Pull ต่อจุด |
| รัศมีขั้นต่ำ (Field Bend) | ดูตารางข้อต่อโค้ง 90° (ใช้ค่าเดียวกับ Prefabricated Elbow) |
| ห้ามดัดซ้ำที่จุดเดิม | การดัดซ้ำทำให้ผนังท่อบางลงและแตกร้าวได้ |
| เครื่องมือดัด | ใช้ EMT/Conduit Bender ที่ถูกขนาด ห้ามดัดด้วยมือเปล่าหรือใช้ความร้อน |
| การดัด EMT | ใช้ EMT Bender สำหรับขนาด 1/2" – 2" สะดวกกว่า IMC/RSC |
Conduit Fill — จำนวนตัวนำสูงสุดที่ร้อยได้
อ้างอิงตาม NEC Annex C และ วสท. (กรณีตัวนำ 3 เส้นขึ้นไป ใช้ Fill 40%)
| ขนาดท่อ | EMT — ร้อยสาย THW 1.5 มม² (สูงสุด) | IMC — ร้อยสาย THW 1.5 มม² | RSC — ร้อยสาย THW 1.5 มม² |
|---|---|---|---|
| 1/2" | ~7 เส้น | ~9 เส้น | ~6 เส้น |
| 3/4" | ~12 เส้น | ~15 เส้น | ~11 เส้น |
| 1" | ~20 เส้น | ~25 เส้น | ~19 เส้น |
| 1-1/4" | ~35 เส้น | ~42 เส้น | ~31 เส้น |
| 1-1/2" | ~47 เส้น | ~56 เส้น | ~42 เส้น |
| 2" | ~80 เส้น | ~87 เส้น | ~68 เส้น |
จำนวนด้านบนเป็นการประมาณการสำหรับสาย THW 1.5 มม² เท่านั้น — สำหรับขนาดสายอื่นหรือชนิดฉนวนอื่น ให้คำนวณจาก NEC Annex C Table C1–C12 หรือปรึกษาวิศวกรไฟฟ้า
ข้อกำหนดการป้องกันการกัดกร่อน
| สภาพแวดล้อม | EMT | IMC | RSC | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|---|
| สภาพแวดล้อมทั่วไป (Dry Indoor) | ✅ | ✅ | ✅ | ไม่ต้องเคลือบเพิ่ม |
| บริเวณชื้น (Wet/Damp) | ⚠️ | ✅ | ✅ | EMT ควรใช้ Fitting กันน้ำ |
| บริเวณสัมผัสน้ำเกลือ/ทะเล | ❌ | ⚠️ | ✅ (SS หรือเคลือบพิเศษ) | ควรใช้ท่อเหล็กสแตนเลสหรือเคลือบ PE |
| ฝั่งดินในดิน pH ปกติ | ❌ | ✅ (ทดสอบก่อน) | ✅ | RSC ต้องมีการป้องกันสนิมในดินกรด |
| ฝั่งดินในดินกรด (pH < 5) | ❌ | ❌ | ⚠️ เคลือบพิเศษ | ควรใช้ท่อเหล็กเคลือบ PE หรือท่อ PVC |
คำถามที่ถามบ่อย
หากต้องการคำตอบอย่างรวดเร็ว ลองดูคำถามคำตอบด้านล่างเกี่ยวกับท่อเหล็กร้อยสายไฟ EMT / IMC / RSC
EMT, IMC และ RSC ต่างกันอย่างไร ควรเลือกอันไหน?
ต่างกันที่ความหนาของผนังท่อและความสามารถรับแรงทางกล EMT บางที่สุด น้ำหนักเบา ราคาประหยัด เหมาะสำหรับงานในอาคารทั่วไป IMC หนาปานกลาง ทนทานกว่า ใช้ได้ทั้งใน-นอกอาคาร RSC หนาที่สุด ทนทานสูงสุด รองรับงานฝั่งดินและพื้นที่อันตราย แต่ราคาสูงกว่า แนะนำ: เลือกตามสภาพแวดล้อมการติดตั้งและข้อกำหนดของวิศวกรไฟฟ้าผู้ออกแบบ
ท่อ EMT ดัดโค้งในสนามได้ไหม และต้องใช้เครื่องมืออะไร?
ได้ — EMT ดัดโค้งง่ายที่สุดในสามประเภท ใช้ EMT Conduit Bender ที่ถูกขนาด สามารถดัดได้ 15°, 30°, 45°, 60°, 90° และ Back-to-Back ตามมาตรฐาน ห้ามใช้ความร้อน ห้ามดัดด้วยมือเปล่า และห้ามดัดซ้ำที่จุดเดิม
ท่อชนิดไหนใช้ฝั่งดินโดยตรง (Direct Burial) ได้?
RSC ใช้ได้ตามมาตรฐาน NEC 344.10 สำหรับ Direct Burial ที่ความลึกตามที่ NEC กำหนด (ปกติ 450 มม. สำหรับ RMC) IMC ใช้ได้บางกรณีตาม NEC 342.10 EMT ไม่แนะนำสำหรับฝั่งดินโดยตรง — ควรใส่ในท่อ PVC หรือ HDPE ก่อนฝั่ง
Hot-Dip Galvanized ต่างจาก Electro-Galvanized อย่างไร?
Hot-Dip Galvanized ชุบสังกะสีร้อนที่อุณหภูมิ ~450°C ได้ชั้นสังกะสีหนา (≥ 45 μm) เกาะติดแน่น ทนสนิมได้นานกว่า ผ่านการทดสอบ Salt Spray 480 ชั่วโมง Electro-Galvanized ชั้นสังกะสีบาง (5–15 μm) ราคาถูกกว่าแต่ทนทานน้อยกว่า — ท่อร้อยสายไฟตาม มอก. 770-2565 กำหนดให้ใช้ Hot-Dip Galvanized เท่านั้น
ท่อ IMC และ RSC ใช้ข้อต่อ (Fitting) เดียวกันได้ไหม?
ได้บางส่วน เนื่องจาก IMC และ RSC มี OD ใกล้เคียงกัน (เช่น RSC 1/2″ OD=21.3 มม., IMC 1/2″ OD=20.7 มม.) Fitting บางชนิดออกแบบให้รองรับทั้งคู่ แต่ต้องตรวจสอบ Listing ของ Fitting เสมอ — ห้ามใช้ Fitting ที่ไม่ได้รับรองร่วมกัน
มอก. 770-2565 ต่างจาก มอก. 770-2533 อย่างไร?
มอก. 770-2565 เป็นฉบับปรับปรุงล่าสุด (ออกปี 2565/2022) ทดแทน มอก. 770-2533 โดยปรับปรุงข้อกำหนดให้สอดคล้องกับมาตรฐาน UL/ANSI รุ่นปัจจุบัน และเพิ่มข้อกำหนดด้านการทดสอบความทนทานเพิ่มเติม ผู้ผลิตที่ได้รับ มอก. 770-2565 ถือว่ามีมาตรฐานทันสมัยกว่ารุ่นเก่า
ท่อ EMT ขนาด 1/2" ร้อยสายขนาดเท่าไหร่ได้บ้าง?
EMT 1/2″ มี ID = 15.8 มม. ตาม NEC Annex C (40% Fill สำหรับ 3+ เส้น) รองรับได้ประมาณ: สาย THW 2.5 มม² จำนวน 5 เส้น หรือ สาย THW 4 มม² จำนวน 3 เส้น หรือ สาย THW 6 มม² จำนวน 2 เส้น — สำหรับการคำนวณที่แม่นยำให้ใช้ตาราง NEC Annex C หรือปรึกษาวิศวกรไฟฟ้า
ท่อร้อยสายไฟเหล็กต้องต่อสายดิน (Grounding) หรือไม่?
ท่อเหล็กร้อยสายไฟที่ต่อถึงกันตลอดระบบ ถือเป็น Equipment Grounding Conductor (EGC) ตาม NEC ได้ แต่ต้องมีการต่อถึงกัน (Bonding) ที่ดีตลอดสาย ข้อต่อ (Fitting) ต้องได้รับ Listing สำหรับ Grounding — ในทางปฏิบัติ วิศวกรหลายคนในไทยยังเดินสายดินแยกภายในท่อเพื่อความมั่นใจ
สามารถใช้ท่อ EMT ในห้องน้ำหรือบริเวณเปียกได้ไหม?
ได้ แต่ต้องใช้ Wet Location Fittings (Compression type กันน้ำ) ที่ได้รับ Listed สำหรับงาน Wet Location และท่อต้องสามารถระบายน้ำออกได้ไม่ขังในท่อ — ถ้าสภาพแวดล้อมชื้นมาก แนะนำใช้ IMC แทนเพราะทนทานกว่า
มอก. 770-2565 บังคับใช้เฉพาะท่อผลิตในไทยหรือรวมท่อนำเข้า?
มอก. 770-2565 เป็นมาตรฐานบังคับ (Mandatory) สำหรับท่อเหล็กร้อยสายไฟที่จำหน่ายในประเทศไทย ทั้งที่ผลิตในประเทศและนำเข้า ผู้จำหน่ายต้องแสดงใบอนุญาต มอก. ที่ออกโดย สมอ. (สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม)
ราคาท่อร้อยสายไฟอ้างอิง
หมายเหตุ:
ราคาท่อร้อยสายไฟผันแปรตามราคาเหล็กและสังกะสีในตลาดโลก ราคาที่แสดงเป็นราคาอ้างอิงจากตลาดไทย ณ เมษายน 2569 (ราคาตั้งต่อท่อน) สอบถามราคาล่าสุดจากผู้จำหน่ายก่อนทำการประมาณราคา
ราคาท่อเหล็กร้อยสายไฟ สามารถดูได้ที่ Catalog ของคลังไฟฟ้าโรงงาน
ขอใบเสนอราคาท่อร้อยสายไฟ
ติดต่อทีมผู้เชี่ยวชาญ คลังไฟฟ้าโรงงาน เพื่อรับราคาและคำปรึกษาการเลือกท่อร้อยสายไฟ
📞 โทร: 02-115-0360, 084-700-5991 | LINE OA: @klangfaifa | เวลาทำการ: จันทร์–เสาร์ 08:30–17:30 น.
📞 โทร: 02-115-0360, 084-700-5991 | LINE OA: @klangfaifa | เวลาทำการ: จันทร์–เสาร์ 08:30–17:30 น.
แหล่งอ้างอิง
มาตรฐานไทย (สมอ.)
• มอก. 770-2565 — ท่อเหล็กกล้าเคลือบสังกะสีสำหรับใช้ร้อยสายไฟฟ้า (ออกโดย สมอ.)
• สมอ. (TISI) — สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม — ค้นหา มอก. และใบอนุญาต
มาตรฐานการติดตั้งไทย
• วสท. (EIT) — สมาคมวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย — มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้า วสท. 2001-56
• กรมโรงงานอุตสาหกรรม — กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยระบบไฟฟ้า
มาตรฐาน ANSI/NEMA (USA)
• ANSI C80.3 — Electrical Metallic Tubing, Zinc-Coated (EMT)
• ANSI C80.6 — Intermediate Metal Conduit — Zinc-Coated (IMC)
• ANSI C80.1 — Rigid Metal Conduit — Steel (RSC)
มาตรฐาน UL (Underwriters Laboratories)
• UL 797 — Standard for Safety for Electrical Metallic Tubing — Steel (EMT)
• UL 1242 — Standard for Safety for Electrical Intermediate Metal Conduit — Steel (IMC)
• UL 6 — Standard for Safety for Rigid Metal Conduit — Steel (RSC)
มาตรฐาน NFPA (การติดตั้ง)
• NFPA 70 — National Electrical Code (NEC) 2023
Article 342: IMC | Article 344: RMC (RSC) | Article 358: EMT | Annex C: Conduit Fill Tables
มาตรฐาน IEC (อ้างอิงประกอบ)
• IEC 61386-1 — Conduit Systems for Cable Management — Part 1: General Requirements
• IEC 61386-21 — Rigid Conduit Systems
• IEC 60529 — Degrees of Protection Provided by Enclosures (IP Code)
