ฉบับสมบูรณ์
ข้อมูลเชิงเทคนิคสายสัญญาณ BAS (Building Automation System)
Technical specifications for BAS (Building Automation System) cabling
ตามมาตรฐาน IEC 60228, UL 1685, UL 1666, NEC Article 800, IEC 60332-1-2
สารบัญ
สายสัญญาณ BAS คืออะไร?
สายสัญญาณ BAS (Building Automation System Cable) คือสายไฟฟ้าชนิดพิเศษที่ออกแบบมาสำหรับส่งสัญญาณควบคุมและสัญญาณวัด (Analog/Digital Signal) ในระบบอาคารอัตโนมัติ ครอบคลุมงาน HVAC, ระบบรักษาความปลอดภัย, ระบบ Intercom/PA, และงานควบคุมแสงสว่าง
สายกลุ่มนี้แตกต่างจากสายไฟกำลัง (Power Cable) ตรงที่เน้น คุณสมบัติทางไฟฟ้าของสัญญาณ เป็นหลัก ได้แก่ Capacitance ต่ำ, Impedance สม่ำเสมอ, และมีชีลด์ (Shield) ป้องกันสัญญาณรบกวน (EMI/RFI) จากภายนอก
สายสัญญาณ BAS ใช้ทำอะไร?
| งาน | รายละเอียด | รุ่นที่แนะนำ |
|---|---|---|
| สัญญาณ Analog (4-20mA, 0-10V) | ต่อเซ็นเซอร์อุณหภูมิ, ความดัน, การไหล เข้า BAS Controller | 8761, 8760 |
| สัญญาณ Digital Control (24V DC/AC) | คำสั่ง On/Off, Open/Close สำหรับ Actuator, Damper, Valve | 8761, 8760 |
| ระบบ Intercom / PA | วงจรเสียงในระบบอินเตอร์คอม, เสียงประกาศอาคาร | 5200FE, 5341FE |
| ระบบรักษาความปลอดภัย (Security) | CCTV, Access Control, สัญญาณแจ้งเหตุ | 5200FE, 5341FE |
| ระบบ Audio/Speaker | ลำโพงระดับ Line Level, ระบบ Background Music | 5200FE, 5341FE |
| Instrument & Control (Multi-pair) | สัญญาณหลายวงจรในท่อเดียว, ระบบ DDC Controller | 8723, 5341FE |
ข้อมูลสรุป (Quick Reference)
| รายการ | ข้อมูล |
|---|---|
| รุ่นหลักที่กล่าวถึง | 8761, 8760, 8723, 5200FE, 5341FE |
| แรงดันทำงาน | 300 V (CM / CMR) |
| อุณหภูมิทำงาน | \-20°C ถึง +60°C หรือ +75°C (ขึ้นกับรุ่น) |
| มาตรฐานหลัก | UL 1685, UL 1666, IEC 60332-1-2, NEC Article 800 |
| การติดตั้ง | Indoor เท่านั้น (สภาพแวดล้อมภายในอาคาร) |
| ชีลด์ | Aluminum-Polyester Foil Tape 100% Coverage |
ข้อสำคัญ:
สายสัญญาณ BAS ทุกรุ่นในเอกสารนี้ใช้ Indoor เท่านั้น ห้ามฝังดินหรือติดตั้งกลางแจ้งโดยไม่มีท่อป้องกัน
ชนิดและโครงสร้างสายสัญญาณ BAS
การแบ่งกลุ่มตามการใช้งาน
| กลุ่ม | รุ่น | ลักษณะหลัก | NEC Rating |
|---|---|---|---|
| Electronic Signal (2C) | 8761 | 22 AWG Tinned Copper, PE Ins, Overall Shield | CM |
| Electronic Signal (2C) | 8760 | 18 AWG Tinned Copper, PE Ins, Overall Shield | CM |
| Audio/Control (2pr) | 8723 | 22 AWG Tinned Copper, PP Ins, Individual Shield per pair | CM |
| Security & Sound (2C) | 5200FE | 16 AWG Bare Copper, PP Ins, Overall Shield, Ripcord, Riser | CMR |
| Security & Sound (2pr) | 5341FE | 18 AWG Bare Copper, PP Ins, Overall Shield, Ripcord, Riser | CMR |
โครงสร้างสายแต่ละรุ่น
8761 — 2C 22AWG Electronic Signal Cable
| ชั้น | วัสดุ | รายละเอียด |
|---|---|---|
| ตัวนำ (Conductor) | Tinned Copper (TC) | 22 AWG (7×30 เส้น), 1 คู่ |
| ฉนวน (Insulation) | PE – Polyethylene | หนา 0.43 mm, OD 1.6 mm, สีดำ / ใส |
| ชีลด์ (Overall Shield) | Aluminum-Polyester Foil Bi-Laminate | ครอบคลุม 100%, Drain Wire 22 AWG (7×30) TC |
| เปลือก (Outer Jacket) | PVC – Polyvinyl Chloride | หนา 0.64 mm, OD รวม 4.45 mm |
8760 — 2C 18AWG Electronic Signal Cable
| ชั้น | วัสดุ | รายละเอียด |
|---|---|---|
| ตัวนำ (Conductor) | Tinned Copper (TC) | 18 AWG (16×30 เส้น), 1 คู่ |
| ฉนวน (Insulation) | PE – Polyethylene | หนา 0.46 mm, OD 2.1 mm, สีดำ / ใส |
| ชีลด์ (Overall Shield) | Aluminum-Polyester Foil Bi-Laminate | ครอบคลุม 100%, Drain Wire 20 AWG (7×28) TC |
| เปลือก (Outer Jacket) | PVC – Polyvinyl Chloride | หนา 0.71 mm, OD รวม 5.64 mm |
8723 — 2-Pair 22AWG Audio/Control/Instrument Cable
| ชั้น | วัสดุ | รายละเอียด |
|---|---|---|
| ตัวนำ (Conductor) | Tinned Copper (TC) | 22 AWG (7×30 เส้น), 2 คู่ |
| ฉนวน (Insulation) | PP – Polypropylene | หนา 0.23 mm, OD 1.2 mm, สีดำ/แดง & เขียว/ขาว |
| ชีลด์ (Individual Shield per Pair) | Aluminum-Polyester Foil Bi-Laminate | ครอบคลุม 100% ต่อคู่, Drain Wire 24 AWG (7×32) TC |
| เปลือก (Outer Jacket) | PVC – Polyvinyl Chloride | หนา 0.51 mm, OD รวม 4.06 mm |
5200FE — 2C 16AWG Security & Sound Cable (Riser)
| ชั้น | วัสดุ | รายละเอียด |
|---|---|---|
| ตัวนำ (Conductor) | Bare Copper (BC) | 16 AWG (19×29 เส้น), 2 ตัวนำ |
| ฉนวน (Insulation) | PP – Polypropylene | หนา 0.20 mm, OD 1.9 mm, สีดำ/แดง |
| ชีลด์ (Overall Shield) | Aluminum-Polyester Foil Bi-Laminate | ครอบคลุม 100%, Drain Wire 24 AWG (7×32) TC |
| เปลือก (Outer Jacket) | PVC – Polyvinyl Chloride + Ripcord | หนา 0.43 mm, OD รวม 4.67 mm |
5341FE — 2-Pair 18AWG Security & Sound Cable (Riser)
| ชั้น | วัสดุ | รายละเอียด |
|---|---|---|
| ตัวนำ (Conductor) | Bare Copper (BC) | 18 AWG (7×26 เส้น), 2 คู่ |
| ฉนวน (Insulation) | PP – Polypropylene | หนา 0.18 mm, OD 1.6 mm, สีดำ/แดง & ดำ/ขาว |
| ชีลด์ (Overall Shield) | Aluminum-Polyester Foil Bi-Laminate | ครอบคลุม 100%, Drain Wire 24 AWG (7×32) TC |
| เปลือก (Outer Jacket) | PVC – Polyvinyl Chloride + Ripcord | หนา 0.43 mm, OD รวม 6.35 mm |
ทำไมต้องใช้ Foil Shield (Aluminum-Polyester Tape)
| คุณสมบัติ | รายละเอียด |
|---|---|
| ครอบคลุม 100% | Aluminum-Polyester Tape พันรอบสาย 100% ต่างจาก Braided Shield ที่ครอบคลุม 85–95% |
| น้ำหนักเบา | เบากว่า Braided Shield ทำให้เดินสายในท่อได้สะดวก |
| ป้องกัน EMI/RFI | ลดสัญญาณรบกวนจากมอเตอร์, VFD, หม้อแปลง และสัญญาณ RF ได้อย่างมีประสิทธิภาพ |
| Drain Wire | สาย TC ควบมาพร้อมฟอยล์เพื่อต่อกราวด์ชีลด์ที่ปลายทาง (Single End Ground) |
ตารางสเปกสายสัญญาณ BAS ฉบับสมบูรณ์
ข้อมูลโครงสร้างเปรียบเทียบ
| รุ่น | จำนวนตัวนำ | AWG | mm² (โดยประมาณ) | วัสดุตัวนำ | OD รวม (mm) | น้ำหนัก (kg/km) | Rating |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 8761 | 2C (1 คู่) | 22 | 0.33 | Tinned Copper | 4.45 | 23.8 | CM |
| 8760 | 2C (1 คู่) | 18 | 0.82 | Tinned Copper | 5.64 | 37.2 | CM |
| 8723 | 4C (2 คู่) | 22 | 0.33 | Tinned Copper | 4.06 | 25.3 | CM |
| 5200FE | 2C (1 คู่) | 16 | 1.31 | Bare Copper | 4.67 | 35.7 | CMR |
| 5341FE | 4C (2 คู่) | 18 | 0.82 | Bare Copper | 6.35 | 49.1 | CMR |
หมายเหตุ:
น้ำหนักแปลงจาก lbs/1000ft × 1.488 = kg/km
ข้อมูลฉนวนและชีลด์เปรียบเทียบ
| รุ่น | วัสดุฉนวน | OD ฉนวน (mm) | ชีลด์ | Drain Wire | วัสดุเปลือก |
|---|---|---|---|---|---|
| 8761 | PE | 1.6 | Overall Foil Shield 100% | 22 AWG (7×30) TC | PVC |
| 8760 | PE | 2.1 | Overall Foil Shield 100% | 20 AWG (7×28) TC | PVC |
| 8723 | PP | 1.2 | Individual per pair Foil Shield 100% | 24 AWG (7×32) TC | PVC |
| 5200FE | PP | 1.9 | Overall Foil Shield 100% | 24 AWG (7×32) TC | PVC + Ripcord |
| 5341FE | PP | 1.6 | Overall Foil Shield 100% | 24 AWG (7×32) TC | PVC + Ripcord |
ข้อมูลทางกล (Mechanical Data)
| รุ่น | แรงดึงสูงสุด (kg) | Bend Radius นิ่ง (mm) | Bend Radius เดินสาย (mm) | อุณหภูมิทำงาน |
|---|---|---|---|---|
| 8761 | 12.4 | 46 | 46 | \-20°C ถึง +60°C |
| 8760 | 24.6 | 56 | 56 | \-20°C ถึง +60°C |
| 8723 | 19.0 | 41 | 41 | \-20°C ถึง +75°C |
| 5200FE | 38.8 | 48 | 48 | \-20°C ถึง +75°C |
| 5341FE | 47.2 | 64 | 64 | \-20°C ถึง +75°C |
คุณสมบัติทางไฟฟ้า (Electrical Characteristics)
ความต้านทานตัวนำ (DC Resistance)
| รุ่น | DC Resistance (Ω/km) | DC Resistance Drain/Shield (Ω/km) | แรงดันทำงาน |
|---|---|---|---|
| 8761 | 59.7 | — | 300 V (CM) |
| 8760 | 23.2 | 27.9 | 300 V (CM) |
| 8723 | 59.7 | 60.3 (per pair shield) | 300 V (CM) |
| 5200FE | 13.1 | 47.2 | 300 V (CMR) |
| 5341FE | 21.5 | 43.0 | 300 V (CMR) |
หมายเหตุ:
แปลงจาก Ω/1000ft × 3.281 = Ω/km
คุณสมบัติ Capacitance และ Impedance
| รุ่น | Cap C-C (pF/m) | Cap C-other (pF/m) | Characteristic Impedance (Ω) | Inductance (µH/m) |
|---|---|---|---|---|
| 8761 | 79 | 150 | 64 | 0.66 |
| 8760 | 89.2 | — | — | 0.59 |
| 8723 | 110 | 200 | 52 | 0.56 |
| 5200FE | 190 | 374 | — | 0.46 |
| 5341FE | 95 | 171.4 | — | — |
หมายเหตุ:
Cap C-C = Capacitance Conductor-to-Conductor | Cap C-other = Capacitance Conductor-to-All-Others (Conds + Shield)
กระแสสูงสุดที่ยอมรับได้ (Max. Current)
| รุ่น | กระแสสูงสุด (A/ตัวนำ) | อุณหภูมิอ้างอิง | ข้อสังเกต |
|---|---|---|---|
| 8761 | 6.0 A | 30°C | เหมาะกับสัญญาณ 4-20mA, 0-10V |
| 8760 | 14.0 A | 30°C | ใช้กับ Actuator กำลังสูงขึ้นได้ |
| 8723 | 2.8 A | 25°C | สัญญาณระดับต่ำ, ไม่ควรใช้กับ Power |
| 5200FE | 6.25 A | 25°C | ระบบ Speaker/PA ที่ต้องการกำลัง |
| 5341FE | 7.2 A | 25°C | ระบบ Security และ PA หลายวงจร |
คุณสมบัติเพิ่มเติมสำหรับ 8723
| รายการ | ค่า |
|---|---|
| Velocity of Propagation | 66% |
| Nominal Insertion Loss (High Frequency) | 10 dB/100m |
| Characteristic Impedance | 52 Ω |
การเลือกสายสัญญาณสำหรับงาน BAS
เลือกตามประเภทสัญญาณ
| ประเภทสัญญาณ | รุ่นแนะนำ | เหตุผล |
|---|---|---|
| Analog 4-20mA (ระยะสั้น–กลาง ≤ 300m) | 8761 | DC Resistance ต่ำพอสำหรับ Loop ≤ 500 Ω |
| Analog 4-20mA (ระยะยาว > 300m) | 8760 | DC Resistance ต่ำกว่า (23.2 Ω/km vs 59.7 Ω/km) |
| Analog 0-10V DC | 8761 | Impedance ต่ำพอสำหรับสัญญาณแรงดัน |
| Digital Control 24V (On/Off) | 8761, 8760 | ทนแรงดัน 300V, สามารถรับกระแสได้พอเพียง |
| Multi-pair Signal (วงจรหลายคู่) | 8723 | 2 คู่ Individually Shielded ลดการรบกวนระหว่างคู่ (Crosstalk) |
| Audio / Speaker / PA | 5200FE, 5341FE | กระแสสูงขึ้น, Riser Rating สำหรับอาคารหลายชั้น |
| Security / Access Control | 5200FE, 5341FE | CMR Rating, PP Insulation ทน 75°C |
| HVAC Actuator Control | 8760 | กระแสสูงสุด 14A รองรับ Motorized Valve/Damper |
เลือกตามระยะทางและ Loop Resistance
สำหรับสัญญาณ 4-20mA (Max. Loop Resistance มักกำหนดโดย Transmitter/Controller):
| AWG | Ω/km | ระยะสูงสุด (ต้วนำ 1 เส้น) ที่ Loop ≤ 250 Ω | ระยะสูงสุดที่ Loop ≤ 500 Ω |
|---|---|---|---|
| 22 AWG (8761, 8723) | 59.7 | ~2,100 m (ไป-กลับ) | ~4,200 m |
| 18 AWG (8760, 5341FE) | 23.2 | ~5,400 m | ~10,800 m |
| 16 AWG (5200FE) | 13.1 | ~9,500 m | ~19,000 m |
หมายเหตุ:
Loop Resistance = ความต้านทานเดินทางไป + กลับ = 2 × (Ω/km × ระยะกิโลเมตร) ตรวจสอบค่า Max. Loop Resistance จาก Datasheet ของอุปกรณ์ (Sensor/Controller) เสมอ
เลือกตาม NEC/Fire Rating
| Rating | รุ่นที่รองรับ | ใช้ได้ที่ |
|---|---|---|
| CM (Communications) | 8761, 8760, 8723 | ทั่วไปในอาคาร, ไม่ใช่ Riser |
| CMR (Communications Riser) | 5200FE, 5341FE | เดินในช่องท่อแนวตั้ง (Riser) ระหว่างชั้นในอาคาร |
| CMP (Plenum) | 88761/87761/88760/87760/88723/87723 (Plenum Version) | เดินในพื้นที่ Plenum (above ceiling, raised floor) |
สำคัญ:
สำหรับโปรเจกต์ในไทยที่อ้างอิง NFPA 70 / NEC ต้องเลือก Rating ให้ตรงกับพื้นที่ติดตั้ง ที่ปรึกษาด้านอัคคีภัยควรยืนยันข้อกำหนดก่อน
ตัวอย่างการเลือกสายสำหรับโปรเจกต์
โจทย์ 1: อาคารสำนักงาน 20 ชั้น, BAS ควบคุม HVAC, สัญญาณ 4-20mA จากเซ็นเซอร์อุณหภูมิทุกชั้น, ระยะเฉลี่ยจาก BCU 150 เมตร
เลือก: รุ่น 8761 (22 AWG, 59.7 Ω/km)
• Loop Resistance = 2 × 59.7 × 0.15 = 17.9 Ω ← ต่ำกว่า Threshold ของ Transmitter ส่วนใหญ่ (100–500 Ω)
• CM Rating ใช้ได้กับการเดินสายในพื้นที่ทั่วไป (ไม่ใช่ Riser Shaft)
โจทย์ 2: อาคารห้างสรรพสินค้า 5 ชั้น, ระบบ PA และ Intercom ระหว่างชั้น, เดินสายผ่าน Riser Shaft
เลือก: รุ่น 5200FE (16 AWG, CMR)
• CMR Rating สำหรับเดินผ่าน Riser Shaft ระหว่างชั้น
• กระแสสูงสุด 6.25A รองรับสัญญาณ Audio PA ได้เพียงพอ
โจทย์ 3: โรงงานอุตสาหกรรม, สัญญาณ Instrument หลายจุด ต้องการ 4 วงจรสัญญาณในสายเดียวเพื่อลดจำนวนสาย
เลือก: รุ่น 8723 × 2 เส้น (แต่ละเส้นมี 2 คู่)
• Individual Shield per pair ป้องกัน Crosstalk ระหว่างคู่สาย
• ใช้กับงาน Instrument ที่ต้องการ Isolation ระหว่างวงจร
การใช้งานในระบบอาคารอัตโนมัติ
การใช้งานในระบบ BAS / BMS (Building Management System)
| ระบบย่อย | รุ่นที่ใช้ | ตัวอย่างอุปกรณ์ปลายทาง |
|---|---|---|
| HVAC Control | 8761, 8760 | Temperature Sensor, CO₂ Sensor, Pressure Transmitter, Chiller Status |
| VAV Controller | 8761 | Variable Air Volume Box, DDC Controller |
| Motorized Valve / Damper | 8760 | 2-Way/3-Way Control Valve, Fire Damper |
| Lighting Control | 8761 | DALI Bus, 0-10V Dimmer |
| Energy Meter | 8761, 8723 | Power Meter RS-485, Modbus Signal |
| Security / CCTV | 5200FE | IP Camera Power (PoE สำรอง), สัญญาณ Analog Camera |
| Access Control | 5200FE, 5341FE | Card Reader, Electric Strike, Magnetic Lock |
| Intercom / PA | 5200FE, 5341FE | Intercom Station, Speaker, Amplifier |
| Fire Alarm Signal | wait for user | ตรวจสอบ มอก. และ NFPA 72 กับผู้เชี่ยวชาญ |
โทโพโลยีการเดินสาย BAS
BCU / DDC Controller ─── 8761 ─── Temperature Sensor (Duct/Room)
├── 8761 ─── CO₂ Sensor
├── 8760 ─── Motorized Valve (2-way)
├── 8723 ─── Instrument Panel (Multi-signal)
└── 8761 ─── Pressure Differential Transmitter
ระยะส่งสัญญาณตามประเภท Protocol
| Protocol | สายที่แนะนำ | ระยะสูงสุดอ้างอิง | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| 4-20mA Analog | 8761, 8760 | ขึ้นกับ Loop Resistance | ดูหัวข้อ 5.2 |
| Modbus RTU (RS-485) | 8761, 8723 | ~1,200 m | Termination Resistor 120 Ω ที่ปลายสาย |
| BACnet MS/TP | 8761 | ~1,200 m | Shielded Twisted Pair (STP) |
| LonWorks (TP/FT-10) | 8761 | ~500 m (Free topology) | |
| KNX / EIB | 8761 | ~1,000 m | |
| DALI | 8761 | ~300 m | สัญญาณ Digital ความถี่ต่ำ |
| Audio Line Level | 5200FE, 5341FE | ขึ้นกับระดับสัญญาณ | ไม่เกิน Insertion Loss ที่ยอมรับได้ |
วิธีการต่อและอุปกรณ์เชื่อมต่อ
การต่อ Drain Wire และการ Ground Shield
| วิธีการ | รายละเอียด | ข้อดี / ข้อระวัง |
|---|---|---|
| Single End Ground ✅ | ต่อ Drain Wire เข้ากราวด์ที่ Controller/Panel side เท่านั้น ปลาย Field Device ให้ลอย (Float) | ป้องกัน Ground Loop ที่ทำให้เกิด Noise วงจร 50/60Hz |
| Both End Ground ⚠️ | ต่อ Drain Wire ทั้งสองปลาย | ป้องกัน EMI ได้ดีกว่า แต่เสี่ยง Ground Loop ถ้าศักย์กราวด์สองจุดต่างกัน |
| Isolated Shield | ไม่ต่อ Drain Wire (ลอยทั้งสองปลาย) | ไม่แนะนำ — ชีลด์ไม่มีประสิทธิภาพ |
Best Practice สำหรับสัญญาณ 4-20mA และ RS-485:
ต่อ Drain Wire เข้า Earth ที่ Control Panel / DCS / BAS Controller เพียงจุดเดียว (Single End Ground) ห้ามต่อที่ Field Device เด็ดขาด เพื่อป้องกัน Common Mode Noise
การลอกฉนวนและการต่อ Terminal
| สายขนาด AWG | ความยาวที่ลอกฉนวน | แรงขัน |
|---|---|---|
| 22 AWG (8761, 8723) | 8–10 mm | 0.5–0.8 N·m |
| 18 AWG (8760, 5341FE) | 8–10 mm | 0.8–1.2 N·m |
| 16 AWG (5200FE) | 8–10 mm | 1.0–1.5 N·m |
การต่อสาย Tinned vs Bare Copper
| ชนิดตัวนำ | รุ่น | ข้อดี | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| Tinned Copper (TC) | 8761, 8760, 8723 | ต้านการกัดกร่อน, ต่อ Terminal ง่าย ไม่ดำ | — |
| Bare Copper (BC) | 5200FE, 5341FE | ค่าสภาพต้านทานต่ำกว่า TC เล็กน้อย | อาจเกิด Oxidation บริเวณ Terminal ถ้าสภาพแวดล้อมชื้น |
Ripcord สำหรับ 5200FE และ 5341FE
สาย 5200FE และ 5341FE มาพร้อม Ripcord (เส้นดึงฉีกเปลือก) ฝังในเปลือก PVC ช่วยให้:
• ลอกเปลือกได้สะดวกและเรียบร้อยโดยไม่ต้องใช้มีดคัตเตอร์
• ไม่เสี่ยงตัดชีลด์หรือฉนวนระหว่างลอกเปลือก
• ลดเวลาต่อสายในงานติดตั้งจริง
กฎการติดตั้งตามมาตรฐาน
มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
ข้อกำหนดการติดตั้งตาม NEC Article 800
| ข้อกำหนด | รายละเอียด |
|---|---|
| ห้ามเดินร่วมกับสายไฟกำลัง | ห้ามเดินสาย CM/CMR ในท่อหรือรางเดียวกับสายไฟ 240V/380V ยกเว้นมีฉากกั้น |
| ระยะห่างจากสายไฟ | ขั้นต่ำ 50 mm จากสายไฟกำลังที่ไม่มีชีลด์ |
| CM vs CMR | CM ใช้ได้เฉพาะในพื้นที่ทั่วไป, ต้องใช้ CMR เมื่อเดินผ่าน Riser Shaft |
| การเข้าอาคาร | ต้องใช้ Cable Entrance Protector หรือ CMP ที่จุดเข้าอาคาร |
| ความสูงต่ำกว่า 2.4 ม. | ต้องป้องกันด้วยท่อหรือ Raceway ในบริเวณที่คนเข้าถึงได้ |
แนวทางการเดินสาย BAS ในอาคาร (Best Practice)
| หัวข้อ | แนวทาง |
|---|---|
| การแยกสาย | แยก Signal Cable ออกจาก Power Cable ด้วยรางสาย (Cable Tray) คนละรางหรือมี Divider |
| Minimum Bend Radius | ปฏิบัติตามตาราง Section 3.3 — อย่าดัดสายเกิน Bend Radius ขณะเดินสาย |
| Max. Pull Tension | ใช้แรงดึงไม่เกินค่าในตาราง Section 3.3 เมื่อดึงสายผ่านท่อ |
| Shield Continuity | ตรวจสอบ Continuity ของ Drain Wire ทุกจุดก่อน Termination |
| Label ทุกจุด | ติดป้ายหมายเลขวงจรที่ปลายสายทั้งสองข้างตาม Drawing |
| การทดสอบ | ทดสอบ Insulation Resistance และ Loop Resistance ก่อน Commission |
ระยะห่างจากแหล่ง EMI — แนวทางปฏิบัติ
| แหล่ง EMI | ระยะห่างขั้นต่ำแนะนำ |
|---|---|
| VFD / Inverter Drive | ≥ 300 mm |
| มอเตอร์กำลังสูง (> 5 kW) | ≥ 300 mm |
| หม้อแปลงไฟฟ้า | ≥ 500 mm |
| สายไฟ 3 เฟส (ไม่มี Shield) | ≥ 150 mm |
| ไฟ Fluorescent (บัลลาสต์แม่เหล็ก) | ≥ 100 mm |
เพิ่มเติม:
ถ้าไม่สามารถรักษาระยะห่างได้ ให้ใช้ท่อโลหะ (EMT / Steel Conduit) เดินสาย BAS และต่อท่อลงกราวด์ทุกจุดต่อ
อุปกรณ์ประกอบที่แนะนำ
| อุปกรณ์ | หมายเหตุ |
|---|---|
| Terminal Block | สำหรับ Termination ในตู้ Panel |
| Cable Gland (IP54) | จุดเข้าท่อหรือตู้ |
| Cable Tray (Signal Tray) | แยกจาก Power Tray |
| EMT / IMC Conduit | เดินในพื้นที่ใกล้ EMI |
| Labeling System | Label ปลายสายทุกวงจร |
| Earthing Clamp สำหรับ Shield | ต่อ Drain Wire เข้า Earth Bar |
คำถามที่ถามบ่อย
หากต้องการคำตอบอย่างรวดเร็ว ลองดูคำถามคำตอบด้านล่างได้เลย
รุ่น 8761 กับ 8760 ต่างกันอย่างไร ควรเลือกรุ่นไหน?
8761 ใช้ตัวนำ 22 AWG (0.33 mm²) มีความต้านทาน 59.7 Ω/km, 8760 ใช้ 18 AWG (0.82 mm²) ความต้านทาน 23.2 Ω/km ถ้าระยะไม่เกิน 200–300 เมตร ใช้ 8761 ได้ ถ้าระยะยาวกว่าหรือต้องการกระแสสูงขึ้น (เช่น Actuator) เลือก 8760 เพราะความต้านทานต่ำกว่าและรับกระแสได้ถึง 14A
ทำไมสายสัญญาณ BAS ต้องมี Shield ทุกรุ่น?
สัญญาณ BAS เป็น Low Voltage Signal (4-20mA, 0-10V, RS-485) ที่มีความไวต่อ EMI/RFI สูง สายในอาคารเดินใกล้กับมอเตอร์ VFD บัลลาสต์ และสายไฟกำลัง ชีลด์ Foil Shield 100% ป้องกันสัญญาณรบกวนเข้ามาในตัวนำ ทำให้ค่าที่อ่านได้จากเซ็นเซอร์หรือสัญญาณสื่อสารถูกต้องแม่นยำ
รุ่น 8723 ต้องใช้เมื่อไหร่ ทำไมไม่ใช้ 8761 สองเส้นแทน?
8723 มี 2 คู่ในสายเดียว โดยแต่ละคู่มี Individual Foil Shield Shield แยกกัน ป้องกัน Crosstalk ระหว่างสองคู่สาย ถ้าใช้ 8761 สองเส้น ต้องใช้ท่อ/รางมากกว่า และการจัดการสายในตู้ Panel ยุ่งยากกว่า 8723 จึงเหมาะสำหรับงานที่ต้องการหลายวงจรสัญญาณ Isolation ระหว่างคู่สายดี
5200FE และ 5341FE ต่างกันอย่างไร?
5200FE มี 2 ตัวนำ (2C) ขนาด 16 AWG เหมาะกับงานสัญญาณ Speaker/PA ที่ต้องการ กำลัง มากกว่า (ความต้านทานต่ำ 13.1 Ω/km) ส่วน 5341FE มี 2 คู่ (4C) ขนาด 18 AWG เหมาะกับงานที่ต้องการ สองวงจรแยกกัน เช่น วงจร Intercom + วงจร Control ในสายเดียว ทั้งสองรุ่นมี CMR Rating สำหรับเดิน Riser
ความแตกต่างระหว่าง PE Insulation (8761, 8760) กับ PP Insulation (8723, 5200FE, 5341FE)?
PE (Polyethylene) มี Dielectric Constant ต่ำกว่า ทำให้ Capacitance ของสายต่ำ เหมาะกับสัญญาณที่ต้องการ Impedance สม่ำเสมอ เช่น High-Frequency Signal PP (Polypropylene) ทนอุณหภูมิสูงกว่า (75°C vs 60°C) และมีความยืดหยุ่นดีในอุณหภูมิต่ำ เหมาะกับสาย Security/Sound ที่ทนต่อสภาพแวดล้อมได้ดีกว่า
จะทดสอบสายสัญญาณ BAS หลังติดตั้งอย่างไร?
มีขั้นตอนหลัก 3 ส่วน:
. Continuity Test — วัดความต่อเนื่องของตัวนำทุกเส้นและ Drain Wire
. Insulation Resistance Test — วัดระหว่างตัวนำกับชีลด์ ค่าขั้นต่ำ > 100 MΩ ที่ 500V DC
. Loop Resistance Test — วัดความต้านทาน Loop ทั้งหมดเปรียบเทียบกับค่าที่คำนวณ (ดูหัวข้อ 5.2)
สายสัญญาณ BAS กลุ่มนี้ใช้ในประเทศไทยต้องผ่านมาตรฐาน มอก. ไหม?
สายสัญญาณ BAS กลุ่มนี้ผลิตตามมาตรฐาน UL, IEC ซึ่งเป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปในงานโปรเจกต์ขนาดใหญ่ในไทย อย่างไรก็ตาม สำหรับข้อกำหนด มอก. เฉพาะสายสัญญาณ BAS ในประเทศไทย wait for user — ควรปรึกษาวิศวกรไฟฟ้าที่มีใบอนุญาตและตรวจสอบกับสมอ. โดยตรง
สายกลุ่มนี้ติดตั้งกลางแจ้งหรือฝังดินได้ไหม?
ไม่ได้ ทุกรุ่นในเอกสารนี้มี Rating “Indoor” เท่านั้น เปลือก PVC ไม่ทน UV และความชื้นของดิน ถ้าต้องการเดินกลางแจ้งต้องใส่ท่อโลหะ (Steel Conduit) ที่มีการซีล Weatherproof ทุกจุด หรือเปลี่ยนเป็นสายที่มี Rating สำหรับ Outdoor/Direct Burial
ทำไมต้อง Single End Ground สำหรับ Shield?
ถ้าต่อ Drain Wire ทั้งสองปลาย จะเกิด Ground Loop — กระแส 50Hz ไหลในวงจรที่เกิดจากความต่างศักย์กราวด์ระหว่างสองจุด กระแสนี้จะถูกเหนี่ยวนำเข้าสัญญาณเป็น Noise ที่ 50Hz ซึ่งส่งผลให้ค่าสัญญาณ 4-20mA เกิดความผิดพลาด การ Ground ปลายเดียวที่ Panel/Controller ป้องกันปัญหานี้ได้
ค่า Characteristic Impedance สำคัญอย่างไรสำหรับสาย BAS?
สำหรับสัญญาณ Low-Frequency (4-20mA, 0-10V, RS-485 ≤ 10 Mbps) ค่า Impedance ไม่มีผลสำคัญมาก แต่สำหรับสัญญาณ High-Frequency เช่น Audio, RS-485 ระยะยาว หรือ Ethernet ค่า Impedance ต้องตรงกับ Impedance ของอุปกรณ์เพื่อป้องกัน Signal Reflection 8761 มี Impedance 64 Ω, 8723 มี 52 Ω — ตรวจสอบสเปก Protocol ที่ใช้งานเสมอ
ราคาสายสัญญาณ BAS
ราคาสายสัญญาณ BAS ผันแปรตามราคาทองแดงในตลาด LME (London Metal Exchange)
และอัตราแลกเปลี่ยน USD/THB ราคาที่แสดงเป็นแนวทางอ้างอิง ณ เดือนเมษายน 2569
ราคาสาย BAS สามารถดูได้ที่ Catalog ของคลังไฟฟ้าโรงงาน
ปัจจัยที่กำหนดราคา
| ปัจจัย | ผลต่อราคา |
|---|---|
| LME Copper Price | ทองแดงในสายคิดเป็น 60–80% ของต้นทุน |
| USD/THB Exchange Rate | สายนำเข้าจาก USA — ราคาผันแปรตามค่าเงิน |
| ชนิด Shield | Individual Shield (8723) มีต้นทุนสูงกว่า Overall Shield |
| NEC Rating | CMR (5200FE, 5341FE) มีราคาสูงกว่า CM เล็กน้อย |
| Tinned vs Bare Copper | TC มีกระบวนการผลิตเพิ่ม ราคาสูงกว่า BC เล็กน้อย |
ปริมาณสั่งซื้อและรูปแบบ Put-up
| รุ่น | Put-up มาตรฐาน | ม้วนขนาดใหญ่ |
|---|---|---|
| 8761 | 152 m, 305 m, 610 m | 500 ft, 1,000 ft, 5,000 ft, 10,000 ft |
| 8760 | 152 m, 305 m, 610 m | 250 ft, 500 ft, 1,000 ft, 5,000 ft |
| 8723 | 30 m, 100 m, 152 m, 305 m, 610 m | 100 ft, 500 ft, 1,000 ft, 5,000 ft |
| 5200FE | 152 m, 305 m | 500 ft, 1,000 ft (หลายสี) |
| 5341FE | 305 m, 800 m | 500 ft, 1,000 ft |
📞 ขอใบเสนอราคาสายสัญญาณ BAS
ติดต่อทีมผู้เชี่ยวชาญ คลังไฟฟ้าโรงงาน เพื่อรับราคาปัจจุบันและคำแนะนำการเลือกสายสำหรับโปรเจกต์ของคุณ
• โทร: 02-115-0360, 084-700-5991
• LINE OA: @klangfaifa
• เว็บไซต์: www.klangfaifa.co.th
• เวลาทำการ: จันทร์–เสาร์ 08:30–17:30 น.
แหล่งอ้างอิง
เอกสารข้อมูลผลิตภัณฑ์
• Datasheet รุ่น 8761 — Electronic, 2C 22AWG, PE Ins, Overall Foil Shield, PVC Jkt, CM (ขอเอกสารจากตัวแทนจำหน่าย)
• Datasheet รุ่น 8760 — Electronic, 2C 18AWG, PE Ins, Overall Foil Shield, PVC Jkt, CM (ขอเอกสารจากตัวแทนจำหน่าย)
• Datasheet รุ่น 8723 — Audio, Control & Instrument, 22 AWG-2pr, PP Ins, Individual Foil Shield, PVC Jkt, CM (ขอเอกสารจากตัวแทนจำหน่าย)
• Datasheet รุ่น 5200FE — Security & Commercial Audio, 2C 16AWG BC, Overall Foil Shield, CMR (ขอเอกสารจากตัวแทนจำหน่าย)
• Datasheet รุ่น 5341FE — Security & Sound, 2pr 18AWG BC, Overall Foil Shield, CMR (ขอเอกสารจากตัวแทนจำหน่าย)
มาตรฐานสากล
• IEC 60228:2004 — Conductors of Insulated Cables
• IEC 60332-1-2:2004 — Tests on Electric and Optical Fibre Cables under Fire Conditions — Single Insulated Wire/Cable Test
• UL 1685 — Vertical-Tray Fire-Propagation and Smoke-Release Test
• UL 1666 — Standard for Riser Cables
มาตรฐานสหรัฐอเมริกา (NEC)
• NFPA 70 National Electrical Code (NEC) — Article 800: Communications Circuits (ฉบับปัจจุบัน: NEC 2023)
• AWM 2092 — Appliance Wiring Material Classification
มาตรฐานและแนวทางระบบ BAS
• ASHRAE Guideline 13-2015 — Specifying Direct Digital Control Systems
• ISO 16484-3:2005 — Building Automation and Control Systems — Functions
• EIA/TIA-485-A — Electrical Characteristics of Generators and Receivers for Use in Balanced Digital Multipoint Systems (RS-485)
มาตรฐานไทย
• วสท. 2001-56 — มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทย — สมาคมวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.)
• สมอ. (TISI) — สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม — มอก. สายสัญญาณ BAS: wait for user
ข้อมูลเพิ่มเติม
• Signal Cable Selection Guide — แนวทางการเลือกสายสัญญาณ BAS (ขอจากตัวแทนจำหน่าย)
• EMI/RFI Shielding Best Practices — แนวทาง Grounding Shield สายสัญญาณ (ขอจากตัวแทนจำหน่าย)
• Phoenix Contact Terminal Blocks — Terminal Block สำหรับ Termination สาย BAS
